Drie-eenheid

Noch het goud
Noch het zilver
zijn zalig
Continu geboren
Geschapen uit twee
Een gesprek
Een begrijpen
Een groeien

J.H.vS 1991

De wet van drie is de wet van groei, proces en beweging. Drie moet in samenhang gezien worden met het getal twee. Drie is dan zoiets als het motief of de relatie tussen de tegendelen. Er is in onze cultuur weinig bewustzijn over de kracht van deze wet, eerder over de strijd tussen tegengestelden, wit tegenover zwart, de Elfen tegenover de Orks, goed tegenover kwaad, conservatief en progressief, God en de Duivel. Het lijkt alsof de mens, geoccupeerd met soms wrede dilemma’s, zich niet bewust is van de heilzame groeiprocessen die dit teweegbrengt. De schrijver György Doczi heeft dit in zijn boek "De Power of Limits" ook aangestipt en introduceert het begrip dinergy. Dinergy is het samenspel van twee (ogenschijnlijk) tegengestelde krachten in een creatief en generatief proces. Oriëntaalse culturen zijn oorspronkelijk zich hier wel bewust van; Yin en Yang zijn ín continue uitwissing met elkaar en vormen de drijvende kracht achter een zich ontwikkelend universum. Er wordt ook een noodzakelijke aanwezigheid van beide invloeden aangewezen als heilzame combinatie. Het voorbeeld dichtbij huis is het bestaan van man en vrouw. Zij zijn geen tegengestelden; hoewel het soms moeilijk kan zijn, is er geen voortdurende strijd gaande. Integendeel, de omgang met de andere sekse kan één van de meest inspirerende gebeurtenissen zijn, vol fijne gevoelens. De verschillende culturen kennen wel door de tijden heen een verschillend waarde-oordeel over welke sekse belangrijker zou moeten zijn, tot afschuwelijke excessen aan toe. Maar de wisseling van deze wereldbeelden is een bevestiging van de werking van de eb-en-vloed van de menselijke gezichtspunten in sociale regelsystemen.
Man en vrouw zijn anders ten opzichte van elkaar en aanvullend en zij steunen en sturen elkaar in het persoonlijk groeiproces. In fysieke zin zijn zij de sturende krachten achter de ontwikkeling van opeenvolgende generaties door de geboorte van nieuwe mensen.

Voor de Egyptenaren was Drie een God, één van de negen Neters of sturende, dus Goddelijke krachten van het universum.

Hieronder volgt een tabel met een aantal voorbeelden. Zoveel mogelijk is de ordening van zon, planeet en maan aangehouden. Op andere niveau's kunnen sommige voorbeelden in een andere kolom terchtkomen.

zon	aarde	maan
man	vrouw	kind	Man-Vrouw-Mysterie
dame/heer	vrouw/man	meisje/jongen	LevensfasenII
Osiris	Isis	Horus
Brahman	Vishnu	Shiva	Hindoeïsme
Boeddha	Dharma	Shanga	Boeddhisme
de Vader	Heilige Geest	de Zoon	Christendom
Goud	Platina	Zilver	Goud en Zilver
spreken	gesprek	zwijgen
geest	ziel	lichaam	Geest; Ziel
mind (geest)	mentaal lichaam	brein
Model III mens	Model II mens	Model I mens	Model I, II, III
bewust	semi-bewust	onbewust	Bewustzijn
input	proces	output
eten	verteren	uitscheiden
1	3	2
3	5	4
essentie	functie	vorm	Vormkrachten
onsterfelijk	reïncarnatie	sterfelijk	Reïncarnatie
zenuwsignaal	bloed	beenderen
hoofd	beweeglijk	vast	Astrologie
electronen	protonen	neutronen
esoterisch	mesoterisch	exoterisch	Esoterisch

Wet van drie, enige specifieke uitwerkingen

Drie-eenheid in ontwerp

Essentie, Functie en Vorm zijn een drie-eenheid, onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ingrijpen in de één betekent verandering in de ander. Een andere verwante woordcombinatie is Energie, Beweging, Materie. Energie is potentie die niet vervuld is, Materie is inert vervulde potentie. Bij elkaar gevoegd, of liever op elkaar inwerkend, ontstaat beweging, dans, proces. In de beroemde formule van Einstein komt dit principe tot uiting: E=mc2 . Energie, massa en beweging hebben een relatie met elkaar.

Dit geldt voor elke vorm. Ook bijvoorbeeld voor de organen van het menselijk lichaam. Als een orgaan niet meer goed functioneert, zal de reguliere arts ingrijpen in de functie met medicijnen; een alternatief genezer zal ingrijpen in de essentie, veelal door het weghalen van energieën die daar niet thuishoren. Er is ook een techniek bekend die het orgaan laat resoneren met de oervorm van dat orgaan. Drie methoden om de eenheid van vorm, functie en essentie te herstellen.

Een ontwerper heeft als doel het omschrijven en materialiseren van functie en essentie. De essentie bestaat reeds en kan eigenlijk gezien worden als de opdrachtgever; de functie is impliciet aanwezig. De architect maakt de drie in overeenstemming.

Hergebruik van een gebouw is dus eigenlijk niet mogelijk. Een en ander zal afhangen van hoe sterk een bepaalde “jas” de signatuur van de functie en de essentie heeft gedragen. Het is soms misschien mogelijk een essentieel element te verwijderen, waardoor de verbintenis essentie-vorm-functie gebroken wordt. In het oude Egypte werden tempels ook afgebroken als de invloed van een bepaalde godheid niet meer nodig of aanwezig was. Amenhotep verplaatste de hoofdstad en veranderde de stijl van vormgeving bij zijn aantreden om de invloed van het monotheïsme te laten gelden in het Egyptische Rijk.
De Hagia Sofia werd gebouwd door keizer Justitianus en verbond in essentie de kerkelijke en wereldlijke macht. Later werd Constantinopel veroverd door de Islam (en werd vervolgens Istanbul) en de Hagia Sofia veranderde in een moskee, maar bleef zijn functie behouden: het werd het centrum van het grote Ottomaanse rijk. Het was Attaturk, die de verbintenis tussen kerk en staat verbrak door van de Hagia Sofia een museum te maken, een functieverandering naar een betekenisloze functie (tevens werd het regeringscentrum verplaatst naar het tot dan toe onbekende Ankara).

In de architect zullen de drie bij elkaar moeten komen. De vormgeving sec is een linker hersenhelft activiteit. Rasters, verhoudingen, constructieprincipes, materiaalkennis, afbouwdetaillering, bouwnormen en bouwkosten behoren tot dit domein. De rechter hersenhelft is het voertuig voor de poëzie van een gebouw. Sentiment is de meest uitgesproken expressie van een emotie, de beweging van een essentie door het menselijk systeem. Waarde, waardering is een kenmerk van en verbindinglegger met een essentie.
De functie, het proces dat in het gebouw plaatsvindt, is het dynamisch heilige resultaat van de twee. De vorm is het huis, de essentie de brandstof. Het proces is in het hier en nu, de expressie en bekroning van geest en materie.

Terug naar de ontwikkeling en bestaansvragen rond het menselijk bestaan: Het menselijk lichaam (het karkas) is een vorm, samengesteld uit andere vormen (hart, lever, darmen, bloed etc.). In deze vorm is een leger aan essenties geïncarneerd. Op een gegeven moment doet een mens bij wijze van spreken zijn ogen open en vraagt zich af: “wie ben ik ?”
Elke vorm in het mensenlichaam kent een essentie, in andere kringen weer deva genoemd, die zorg draagt voor het functioneren van dat element in het grotere geheel. Het aldus samengestelde menselijk lichaam is een platvorm voor weer andere essenties die dit organische lichaam in beweging zetten. Deze essenties kunnen nader aangeduid worden met geest(spirit), ziel, astraal lichaam (of lichamen). Gedrag, in de ruimste zin van het woord, is het bewegingsaspect van de drie-eenheid vorm-beweging-essentie. Dit concept verder ontwikkeld zou je kunnen zeggen karkas-gedrag-essentie(s). (Het woord karkas klinkt oneerbiedig tegenover het ongelooflijke stukje engineering. Het geeft echter een pakkend beeld van de dode materie.)