Lichaam

Door diverse esoterische scholen worden in een mens naast het fysieke lichaam verschillende subtiele lichamen onderscheiden. Een lichaam in dit verband is een te onderscheiden functionerend systeem in een hiërarchie van systemen. Het fysieke lichaam kan niet bestaan zonder tenminste één ander subtiel lichaam. Rudolf Steiner heeft het onderscheid tussen de lichamen verwoord door te laten zien wat de mens vermag bij het geäctiveerd zijn de diverse subtiele lichamen. Zo is het etherisch lichaam aantoonbaar door een persoon in coma; het fysieke lichaam is geen lijk, het is nog net een levend lichaam, maar de hogere lichamen zijn hierin niet actief. Plato bijvoorbeeld onderscheidt vervolgens een dierlijk deel van de ziel. Dit is goed te begrijpen. Een dier laat de basale functies zien die voor het overleven noodzakelijk zijn. Met het actief worden van elk volgend lichaam wordt er meer mogelijk en is er meer verfijning mogelijk. Dit concept hebben alle mogelijke klassificering van lichamen in de verschilende scholen gemeen. In dit artikel zijn opsommingen opgenomen van verzamelingen van lichamen zoals die in de verschillende stromingen worden gehanteerd. Voor verklaringen worden met linken verwezen naar andere artikelen.

Griekse klassieken

Plato, Aristoteles en Origenes zien vijf onderdelen in het menselijk lichaam:

Het fysieke lichaam
dierlijke (wellustige deel van de) ziel;
emotionele (menselijke deel van de) ziel;
geestelijke (hoogste deel van de) ziel;
de geest

De Hermetica

In de Hermetica wordt de volgende verdeling onderwezen:

fysieke lichaam;
astraal lichaam;
dierlijke (wellustige deel van de) ziel;
emotionele (menselijke deel van de) ziel;
geestelijke (hoogste deel van de) ziel;
Logos;
Nous, hetgeen overeenkomt met de Goddelijke geest (Spirit).

Verdeling in de school van Gurdjieff

Gurdjieff verdeelde het menselijk lichaam in vier lichamen:

fysieke lichaam;
astraal lichaam;
mentaal lichaam;
causaal lichaam, overeenkomend met wat in de Tafelen genoemd wordt geest(mind)

In dit schema krijgen de te ontwikkelen subtiele lichamen een plaats. De door de aarde gegeven ziel en de door de kosmos gegeven Spirit zijn automatisch en in zekere zin deel van het "starterspakket" het fysieke lichaam.

De Agaten Tafelen

Naar Leo Armin

In tegenstelling tot het voorgaande schema krijgen de ziel en de Spirit wel een plaats. De ziel en het astrale lichaam worden hier tesamen gebracht. Hun functie kan begrepen worden als dezelfde en nemen dezelfde hiërarchische plaats in.

Antroposofie

R.S. ziet de samenstelling van het menselijk lichamen als volgt:

Het fysieke lichaam
Het etherische lichaam
Het astraal lichaam
Het 'ik'
Het geesteszelf
De levensgeest
De geestesmens, hetgeen overeenkomt met wat in de Tafelen de geest(spirit) genoemd wordt

Het 'ik' kan nog onderverdeeld worden in gewaarwordingsziel, verstandsziel en bewustzijnsziel

Boeddhisme

Op een vraag over de geest (atman), ging Boeddha niet in. Hij bevestigde nog ontkende het bestaan van iets dergelijks. Kennis en speculatie over dit begrip helpt de mens niet in zijn verlichting. In plaats daarvan gaf hij de vijf khanda's op als onderdelen van het menselijk voorkomen die ons verbinden met het bestaan:

rupa, het fysieke lichaam;
vedanã,het gevoel;
saññã, herkenning;
sankhãra bepalende activiteiten;
viññãna, het bewustzijn.

zie voor verdere aansluiting: Boeddhisme.

Hindoeïsme

Het Hindoeïsme kent verschillende indelingen:
De indeling in drie lichamen [K.K. blz 214]:

Sthula-sharira het grofstoffelijk lichaam
Suksma-sharira - het subtiel astraal lichaam
Atman-Brahman - het oorzakelijk (goddelijk) lichaam

De indeling in vijf lichamen:

annamai-kosha - het grofstoffelijk lichaam
Pranamai-kosha - het vitaal lchaam
Mannomai-kosha - het denklichaam
Jnannamai-kosha - het intellectuele lichaam, de drager van boedhi
Anandamai-kosha - het lichaam van zaligheid, de drager van atma, het goddelijk lichaam

De indeling in zeven omhulsels:

sthula-sharira het grofstoffelijk lichaam
auksham-sharira het astraal lichaam
Prana - het vitaal lchaam
Kama - het begeertelichaam
Manna-tattva het mentaal lichaam
Boedhi-tattva het geestelijk lichaam
Atma-tattva - het goddelijk lichaam