Ritueel

Rituelen spelen een belangrijke rol in het leven. Ook in het dagelijks leven. Een begroeting is een ritueel en iedereen heeft zijn ochtendritueel. Dan zijn er de meer uitgesproken rituelen die belangrijke momenten in het leven begeleiden zoals geboorte, initiatie, huwelijk en dood. Meestal worden deze rituelen binnen de context van een religie of sociale groep uitgevoerd.

Een definitie van ritueel is: Een geformaliseerde serie handelingen die:
- een band met een persoon of groep personen activeert, bevestigt of beëindigt;
- een band met een essentie activeert, bevestigt of beëindigt;
- een persoonlijke transformatieproces faciliteert.

In de definitie is verwoord dat een ritueel de kloof tussen twee zaken overbrugt. Een zaak kan bestaan uit een persoon, een groep of één of meer essenties. Ook kan een zaak een tijdsaspect inhouden; een ritueel overbrugt de toestand van het verleden naar een andere toestand in de toekomst.

Door Ronald Grimes, hoogleraar rituelen in Toronto en Nijmegen, is bepleit om het begrip 'rituelen' voor te behouden aan begeleide transformatie processen (rites de passages) en het begrip ceremonie voor vieringen en bevestigingen. In de praktijk worden de begrippen door elkaar gebruikt en zal de grens tussen een viering en een transformatie niet altijd te trekken zijn. Een algemene als viering bedoelde ceremonie kan op een individu transformerend werken. In de Agaten Tafelen zal in ieder geval het begrip 'ceremonie' zoveel mogelijk gereserveerd worden voor bevestigende en civiele praktijken.

De uitvoering van een ritueel heeft effect op drie terreinen die in elkaar overlopen:

Ingrediënten van het ritueel

Een ritueel is een middel van communicatie tussen tenminste twee partijen. Om dit goed te laten verlopen zonder misverstanden is er een protocol nodig waarin alle partijen tot elkaar kunnen komen op een veilige manier. Het protocol van een ritueel heeft de volgende ingrediënten :

  1. Drie slag in het ritueel. Het ritueel kent in zijn algemeenheid een verdeling in drie fasen: losmaking (sterven in het verleden), transformatie fase of liminale fase en tenslotte opnemingsfase (geboren worden in een volgende fase) [A.G].
  2. Focussen op de gebeurtenissen door de aanwezigen. Dit kan door gezamenlijke voorbereiding, verkleding, het geven van uitleg. Hoe langer de voorbereidingstijd, hoe beter. Een bedevaart is voornamelijk een proces van het verkrijgen van focus.
  3. Synchroniseren van de aanwezigen door bijvoorbeeld muziek, gezamenlijk zingen of gebed, gezamenlijk dansen of een andere fysieke handeling. Let in dit verband op het scanderen door supporters in een voetbalstadion. Je voelt de macht en kracht groeien binnen een groep mensen.
  4. Impact. Iets wat veel indruk maakt, blijft langer levendig in de herinnering en onderstreept het belang van het ritueel. Dit kan bereikt worden door het toepassen van ongewone elementen, bijvoorbeeld door buitenissige kleding en choreografie, exclusiviteit. Sex, bloed en het overschrijden van culturele (religieuze)taboe's spelen soms een belangrijke rol om de impact te vergroten.
  5. Juiste taal; dit betekent het gebruik van juiste symbolen, juiste woorden, juiste handelingen , juiste intentie. Vooral als er een effect met de ongeziene wereld voor ogen staat wordt dit belangrijk.
  6. In overeenstemming met het wettelijk framewerk. Hiermee wordt bedoeld bijvoorbeeld het wettelijk kader van een land, maar ook het wettelijk kader van de grote natuur. Een ritueel dat de overgang naar het volwassenzijn begeleidt, moet uitgevoerd worden in de jaren dat dit proces plaatsvindt. Een huwelijkssluiting moet voldoen aan de nationale wetten. Als hier niet aan voldaan wordt ontstaat er verwarring, zowel in personen als bij essenties.
  7. Relevante essenties uitnodiging in de vorm van aanroepen van entiteiten die het proces kunnen faciliteren, door het doen van gebeden, een dans of door de uitvoering van muziek.

Getuigenis

Getuigenis is een belangrijk element in een ritueel, zeker bij rituelen in een sociale context, zoals geboorte, initiatie, huwelijk en dood. Anno 2006 worden er rituelen geïntroduceerd bij het inburgeringsproces. Een asielzoeker krijgt niet meer ongemerkt een verblijfsvergunning per post, maar het feit van de nieuwe status wordt verankerd in het individuele en collectieve bewustzijn door een bijeenkomst met alle betrokkenen en familie. Bij een dergelijk ritueel zijn zoveel mogelijk mensen welkom als praktisch haalbaar is. Sommige rituelen hebben echter een meer intiem karakter, waarbij alleen de "intimi" betrokken zijn of slechts een enkele functionaris (priester) .

Elke getuige is een doorgang naar het sociale netwerk en het astrale licht. Elke getuige maakt het effect van het uitgevoerde ritueel dus sterker. Toch is niet elke getuige hetzelfde. Voor een sociaal netwerk geldt dat hoe hoger de status van een getuige in dat netwerk, hoe effectiever. In magische of religieuze rituelen is de status van de getuige in de ongeziene wereld van belang; met andere woorden met welke essenties is de getuige verbonden?

Intieme rituelen worden meestal uitgevoerd in verband met transformatieprocessen van het innerlijke leven zoals geloofsbelijdenis of overlijden. Getuigen zijn dan vooral diegenen bij wie de persoon van het transformatieproces zich veilig voelt met het tonen van het kwetsbare innerlijke leven.

De Sacramenten

De Katholieke Kerk kent 7 heilige rituelen, de sacramenten: Doop, Boete, Verzoening, het Vormsel, Eucharistie, Wijding, Huwelijk en Ziekenzalving (Laatste sacrament).

Doop
Door de doop, rituele besprenkeling met water, soms ook algehele onderdompeling, wordt de geïnitieerde opgenomen in de kerk (deelnemen aan het lichaam van Christus)en wordt de erfzonde weggewassen. Het water waarmee de doop plaatsvindt is gewijd water (wijwater))Het water is met de wijding geladen met de boodschap van de Katholieke Kerk, waarna de boodschap na de doop overgedragen wordt op het kind. Water kan elke boodschap of eigenschap vasthouden, het is dus niet onbelangrijk aandacht te schenken aan de wijding en oorsprong van het water.
Met de doop wordt het kind ook opgenomen in het kerkregister, wat nog altijd telt als maatstaf voor het aantal leden van de kerk. Dit laat zien hoe krachtig de doop gezien wordt als middel om iemand voor het leven op te nemen in de gemeenschap van gelovigen.

eucharistie

Eucharistie
Met de Eucharistie wordt het laatste avondmaal herbeleefd. Het laatste avondmaal is het maal dat Christus nuttigde met zijn apostelen voor zijn gevangenneming. Hier werden de apostelen ritueel deelachtig aan het lichaam van Christus. Volgens Gurdjieff werd tijdens het laatste avondmaal daadwerkelijk van het bloed en het vlees van Christus genuttigd. Als je bedenkt dat materie en essentie onlosmakend met elkaar verbonden zijn, houdt dit in dat met het opnemen van een stukje materie van Christus, de essenties waarmee de Christus verbonden was overgedragen werden op de apostelen. De herhaling van dit ritueel in de kerk met de gelovigen is in resonantie met dit moment, dus de overdracht van de essenties waarmee Christus verbonden was, wordt herhaald en de gelovigen worden deelachtig aan dezelfde essenties.
Een werkelijk nuttigen van het vlees en bloed van Jezus Christus moet een enorme impact hebben gehad op de aanwezige apostelen en dus een inprint hebben gehad in het astrale licht. Dit wordt dan de bron waaruit de Eucharistie put voor de impact en de waarachtigheid van dit ritueel. Of tijdens het Laatste Avondmaal het bloed en het vlees van Christus werkelijk genuttigd is of slechts symbolisch in de vorm van wijn en brood, is niet door mij te achterhalen. Feit is dat de Eucharistie tot op heden het belangrijkste ritueel is binnen het Christendom. In de Katholiek kerk wordt er van uitgegaan dat de hostie en de wijn werkelijk het lichaam en het bloed van Christus worden (de leer van de transubstantiatie). In de reformatorische stromingen hebben deze een symboolfunctie.
Wat werkelijk telt is dat met het bijeenbrengen van brood als het lichaam en de wijn als het bloed, lees de ziel, de geest uitgenodigd wordt de drie-eenheid lichaam, ziel en geest te completeren. Deze heelheid=heiligheid wordt vervolgens uitgestrooid of uitgedeeld aan de aanwezigen.

De Vijf pilaren van de Islam

Belijdenis, Gebed, Vasten, Zakaat (aalmoes aan de armen), Hadj (bedevaart naar Mekka).
(in voorbereiding)

© J.H. van Splunter 2009. Overnemen is toegestaan; bronvermelding wordt op prijs gesteld.