Symbool

Kan gedefinieerd worden als:
Het wezenlijke kenmerk van een essentie, uitgedrukt in zijn vorm, waarbij vorm kan zijn een figuur en/of een kleur, of een handeling.

Een symbool is een ding, een woord of handeling die door associatie verwijst naar een esentie, waardoor het symbool een middel wordt om die essentie op te roepen.

Een symbool kan ook zijn een vorm (figuur, kleur, handeling) over welks betekenis een groep een afspraak heeft gemaakt.

In de eerste definitie is een essentie veroorzaker van het symbool en is er een directe koppeling (zie vormkrachten). Het symbool leidt direct tot een verbinding met de essentie, of beter: een essentie verbindt zich met het symbool.
De tweede omschrijving betreffen symbolen die door associatie een link leggen naar een concept of essentie. De essentie is dus niet direct aanwezig. Er is een cognitief (weten naar welke essentie wordt verwezen) en emotioneel (een waardering, sentiment) proces nodig om de verbinding met een essentie tot stand te brengen. Wijn als symbool voor bloed, of speciaal het bloed van Christus valt hieronder.
De afbakening tussen het eerste mechanisme (essentie verbindt zich met het symbool) en de tweede (de mens reikt naar de essentie) is niet scherp. De subtiele invloed van een essentie door een symbool is zwakker dan de projectie die mensen hebben door de cognitieve en emotionele herkenning.
De derde omschrijving betreffen bijvorbeeld verkeersborden of diverse iconen die in besturingen van computerprogrammas gebruikt worden.

Door het gebruik van een bepaald symbool wordt de essentie ervan in het astrale licht gevoed. Afgeleide betekenissen gaan een eigen leven leiden en kunnen de oorspronkelijke essentie ontoegankelijk maken. De swastika is hiervan een voorbeeld. Dit was oorspronkelijk een zonnesymbool. Door het gebruik van dit symbool in Nazi-Duitsland, is het echter een symbool geworden van zeer kwalijke praktijken. Het kan nu eigenlijk niet meer gebruikt worden, zonder een verbinding te leggen met het nationaal-socialisme.

Hieronder volgt een (zeker niet volledige) verzameling van grafische symbolen met omschrijving. Er zijn groepen van symbolen die op een andere plaats in de tafelen speciale aandacht krijgen.

Driehoek
Een aanduiding voor het kosmische, de (heilige) drie-eenheid

Vierkant
In het westen staat dit symbool voor het aardse, het materiële. In India symboliseert dit de Hemel. In essentie staat dit symbool voor de wet van 4, regelmaat en ordening, een eigenschap die zowel aan het aardse als aan de schepping (hemel) toegeschreven kan worden.

Pentagram
Een symbool dat de dynamiek van vijf afzonderlijke krachten laat zien in één specifiek systeem. Het is een universele energie, die door de schepping heenloopt en de onderliggende basis vormt voor zich ontwikkelende systemen. De zon, de aarde en de mens zijn op dit moment de lokale belichamingen van het pentagram. In China kennen we de omschrijving van dit systeem als de leer van de vijf elementen. In Westerse esoterische tradities die van de vijf kleuren wit-rood-blauw-geel en groen. Zie ook: pentagram en Wet van Vijf.
Het is een zeer krachtig symbool, dat door ieder die het leven wil begrijpen bestudeerd zal worden. De Christelijke kerk was hier niet enthousiast over en verbood de bestudering ervan door dit symbool te associëren met afgoderij en tovenarij. Zoals dat dan gaat, heeft het symbool juist daarom weer aantrekkingskracht voor zoekers met fantasierijke anti-kerkelijke, dus 'duistere' bedoelingen.

Zegel van Salomo of Ster van David
Deze laat twee driehoeken zien die op elkaar inwerken en met elkaar in evenwicht zijn. Het vertegenwoordigt de verbintenis en onderlinge wisselwerking van het kosmische met het spirituele in mensen (zo boven, zo beneden). Het is het symbool geworden van het joodse erfgoed, de joden en de joodse staat. (zie ook: numerologie: zes)

Acht-puntige ster
Dit symbool laat twee lichamen zien die identiek, maar essentieel anders zijn. Het één stelt het materiële of het aardse voor, het ander het spirituele. Samen delen zij één middelpunt (wanneer dit wordt aangegeven, belanden we bij een symbool voor 9). Dit symbool kan worden gezien als de motor van de schepping. Sacrale bouwwerken hebben vaak dit symbool als geometrisch grondpatroon. De Hagia Sophia (Istanbul)en de Dom van Aken hebben een 8-hoekig grondplan, en zijn bouwwerken voor de zetel van keizer en bisschop (patriarch).(zie ook: numerologie: acht)

Enneagram
Dit symbool is door Gurdjieff in het begin van de 20e eeuw in het Westen geïntroduceerd als geometrisch model van het universum. Van het enneagram wordt gezegd dat het de routekaart is voor spirituele groei.
Het symbool bestaat uit een stabiele driehoek (goud) en een systeem van lijnen dat, als het een bewegend plaatje zou zijn, van links naar rechts beweegt als ruitenwissers (zilver). Er is dus een overeenkomst met de staf van Hermes. De cijfers behorende bij de driehoek zijn 3,6 en 9. De cijfers bij de overige lijnen zijn 1,4,2,8,5 en 7 in de volgorde van de verbindende lijnen. De breuk 1/7 geeft 0,142857..., precies deze cijferreeks.

Kruis
In essentie laat het twee krachten (lees: hemel en aarde, mannelijk-vrouwelijk enz.) zien die op elkaar inwerken(zie: natuurwet 2). De resultante hiervan is de quintessence in het midden. Dit symbool kan dan ook als een variant gezien worden op het pentagram.

Christelijk kruis
In essentie is dit gelijk aan het hierboven gegeven symbool. De vertikale as, die het mannelijke aandeel in dit symbool vertegenwoordigt, is hier benadrukt.

Dit symbool sluit aan bij wat hierboven genoemd is bij de achtpuntige ster. In dit symbool zijn het niet twee lichamen, maar de abstracte essentie die wordt weergegeven. Ook het gemeenschappelijk middelpunt wordt hier benadrukt. Het kruis volgens de windroos N-Z/O-W staat voor het materiële en de schuine lijnen voor het spirituele, vandaar dat deze lijnen ook nog eens dunner worden weergegeven.

Iers Christelijk kruis

Cirkel
Een figuur zonder enige maat of verhouding. Herkenbaar is een cyclische beweging zonder einde. Daarom is er een direct verband met de wet van vier. Zelf is het een herkenningspunt in de oneindigheid, dus een symbool voor het Éne.

Aarde
We zien hier een combinatie van het kruis en de cirkel. Het geeft de werking van twee krachten in één lichaam weer. Dit symbool wordt in astrologie gebruikt om het 'pars fortunae' of gelukspunt in de horoscoop aan te geven.

Zon
De basis is het symbool cirkel met hierin een quintessence in de vorm van een punt. In de astrologie staat dit symbool voor de zon. Vanwege het verband tussen cirkel en de wet van vier, is dit symbool ook een synoniem voor pentagram.

Swastica
Het basissymbool is het kruis, waar het aspect van rotatie aan is toegevoegd. In dit symbool is de rotatie met de wijzers van de klok mee. Het woord "swastica" is afkomstig van het Sanskriet "su" (goed) en "asti" (zijn). "ka" is een achtervoegsel. Het is een zeer oud symbool, dat in vele uiteenlopende culturen gebruikt is. Door het gebruik van dit symbool door Nazi-Duitsland, is het verbonden geworden met haat, racisme en genocide. De essentie van dit symbool heeft hier uiteraard niets mee te maken. Het is een symbool van het leven, continu in beweging en zich ontwikkelend. Met de wijzers van de klok mee genereert het "goud", tegen de wijzers van de klok in "zilver".


Maan
Dit symbool is komvormig, het is het ontvangende en vrouwelijke principe, te vergelijken met een baarmoeder. Het is het symbool geworden van de Islam. Misschien historisch te verklaren uit de pre-islamitische verering van de vruchtbaarheidsgodin, maar het is waarschijnlijker, dat men in dit symbool onbewust ook de cauldron van het hoofd heeft gezien en de essentie zilver. Zilver is de drijvende spirituele energie achter de Islam en de ontwikkeling van de capaciteit van het hoofd. Zie ook de omschrijving bij de letter U.

Yin-Yang
Dit vertegenwoordigt de onderlinge wisselwerking van het duale krachtenspel (dinergie). Dit symbool is van Chinese origine, waar deze krachten Yin respectievelijk Yang genoemd worden. De onderlinge wisselwerking wordt weergegeven in de stip van de tegengestelde kleur in elk van de delen. Zie: wet van twee en Het man-vrouw mysterie.

Ankh
Een van oorsprong Egyptisch symbool en hiëroglyph dat 'leven' betekent. Het is een veelvoorkomend symbool in Egyptische afbeeldingen, waarbij hetzij het oog of de steel wordt vastgehouden. Uit de steel komt een energiestraal die al gevoeld kan worden als het symbool op een stukje papier wordt geschreven. Wanneer het symbool juist bij de steel wordt gehouden, terwijl naar een persoon wordt gewezen, dan wordt levensenergie genomen.

Franse lelie (Fleur de lis)
Een ander symbool voor de Wet van Drie. Er is een resultante te zien tussen twee duale krachten. In sommige esoterische scholen vertegenwoordigt dit symbool de geest(spirit).

De Vier Elementen
Vier symbolen, respectievelijk:

water-aarde
vuur-lucht

Het zijn alchemistische symbolen voor de vier elementen

© J.H. van Splunter 2009. Overnemen is toegestaan; bronvermelding wordt op prijs gesteld.